Darmowy program do faktur online
z obsługą KSeF
Przepisy polskiej ustawy o VAT przewidują, że prawo do odliczenia podatku naliczonego powstaje, co do zasady, nie wcześniej niż po otrzymaniu faktury. 11 lutego 2026 r. zapadł jednak wyrok Sądu UE, w którym wskazano na sprzeczność tych przepisów z vatowską dyrektywą unijną oraz zasadami neutralności i proporcjonalności podatku VAT. Czy więc brak faktury to faktycznie zawsze brak możliwości odliczenia podatku VAT?
Co mówi polska ustawa o VAT o prawie do odliczenia podatku VAT? Nie wystarczy transakcja — podatnik musi posiadać fakturę
Art. 86 ust. 10b pkt 1 w związku z art. 86 ust. 10 ustawy o VAT mówi jasno, że prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.
To bardzo rygorystyczne podejście polskiego ustawodawcy, które zakłada, że podatnik może odliczyć podatek VAT dopiero wtedy, gdy otrzyma fakturę (lub ewentualnie dokument celny), która ma być podstawą tego odliczenia. Jeżeli faktura za dane towary czy usługi została więc otrzymana w okresie rozliczeniowym następującym po okresie, w którym miała miejsce dana transakcja, to prawo do odliczenia powstaje dopiero w tym późniejszym okresie.
Powyższe stwarza liczne praktyczne problemy, które dotyczą właśnie takich sytuacji, w których faktura zostaje otrzymana w innym okresie rozliczeniowym, niż ten którego dotyczy dana czynność nią objęta. Z tego właśnie względu od dłuższego czasu głośno mówi się o tym, że polskie przepisy ustawy o VAT w tym zakresie są niesprawiedliwe oraz (co jeszcze ważniejsze) niezgodne z przepisami unijnymi. Teraz jednak mamy tego potwierdzenie!
Zapisz się do newslettera
Zostaw swój adres e-mail i otrzymuj raz w tygodniu poradniki wspierające rozwój Twojej firmy
Wyrok T-689/24 z 11 lutego 2026 r. – kluczowe przesłanki materialne, a nie formalne
Sąd UE (dawniej: Sąd Pierwszej Instancji) w wyroku z 11 lutego 2026 r. o sygn. akt T-689/24 wprost wskazał bowiem, że przepisy unijnej dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, a także zasady neutralności i proporcjonalności podatku VAT stoją na przeszkodzie przepisom krajowym, z których wynika, że „podatnik nie może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego w deklaracji składanej za okres, w którym spełnił warunki materialne skorzystania z tego prawa, jeżeli w okresie tym nie otrzymał odpowiedniej faktury, pomimo że fakturę tę otrzymał jeszcze przed złożeniem tej deklaracji”.
Unijny Sąd w tym kluczowym z perspektywy polskich podatników orzeczeniu przypomniał przy tym, że system vatowskich odliczeń ma na celu całkowite uwolnienie podatników od ciężaru podatku VAT należnego lub zapłaconego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. System VAT działa więc według zasady, która opiera się na tym, że podatek ten obciążać ma wyłącznie konsumenta końcowego, a więc być neutralny dla przedsiębiorców uczestniczących w procesie produkcji i dystrybucji, które poprzedzają etap końcowego opodatkowania.
Sąd wyraźnie rozróżnił przy tym przesłanki materialne do odliczenia podatku VAT od przesłanek formalnych. Do tych pierwszych zaliczyć należy nabycie danych dóbr przez konkretnego podatnika czy wykorzystanie ich przez niego na późniejszym etapie obrotu na potrzeby jego własnych opodatkowanych transakcji (oraz ich wcześniejsze dostarczenie przez innego podatnika). Do przesłanek formalnych zaliczyć można z kolei posiadanie faktury stanowiącej podstawę odliczenia.
Sąd odróżniając powyższe przesłanki, wskazał przy tym, że wymaga się, aby „odliczenie naliczonego VAT zostało przyznane, jeżeli spełniono wymogi materialne, nawet wówczas, gdy podatnicy pominęli niektóre wymogi formalne”.
Dalej natomiast wprost podkreślił, że konsekwencją powyższego jest to, że „Prawo do odliczenia powstaje zatem niezależnie od posiadania faktury, która stanowi jedynie formalny wymóg jego wykonania”.
Praktyczne konsekwencje omawianego wyroku w sprawie odliczenia VAT dla polskich podatników
Powyżej opisany wyrok nie zmienił automatycznie zacytowanych na początku przepisów polskiej ustawy o VAT.
Biorąc jednak pod uwagę zasadę pierwszeństwa prawa unijnego, powyższe orzeczenie jest czymś, obok czego nie można przejść obojętnie...
Sąd europejski jasno bowiem wskazał, że sam moment otrzymania faktury nie może automatycznie przesądzać o najwcześniejszym możliwym okresie odliczenia VAT, jeżeli faktura została otrzymana jeszcze przed złożeniem deklaracji za okres, w którym spełniono materialne przesłanki takiego odliczenia.
Otwiera to polskiemu podatnikowi drogę do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego już w miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, nawet jeżeli faktura za rozpatrywaną transakcję została odebrana dopiero w miesiącu kolejnym (przed terminem złożenia właściwej deklaracji).
Przykładowy VAT naliczony od zakupów czerwcowych, w świetle omawianego wyroku, może zostać więc, co do zasady, ujęty już w czerwcowej deklaracji, nawet jeżeli faktura z tego tytułu wpłynęła do firmy dopiero w lipcu.
Wciąż jednak pamiętajmy, że polskie przepisy w opisywanym zakresie na ten moment jeszcze się nie zmieniły. Zastosowanie prawa unijnego sprzecznego z prawem polskim, choć jest możliwe, to jednak może rodzić pewne problemy w relacjach z krajowymi organami podatkowymi.
Jeśli zainteresował Cię ten wpis, sprawdź naszą ofertę doradztwa podatkowego i przeczytaj jak możemy Ci pomóc:
Podsumowanie
Czy brak faktury to zawsze brak możliwości odliczenia podatku VAT?
Orzeczenie Sądu (dawniej: Sądu Pierwszej Instancji) z dnia 11 lutego 2026 r. o sygn. akt T-689/24 wskazało na niezgodność z unijnymi regulacjami i zasadami ogólnymi przepisów polskiej ustawy o VAT, z których wynika, że nie można skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego w deklaracji za dany okres, w którym spełniono warunki materialne do skorzystania z takiego prawa, jeżeli w okresie tym nie otrzymano jeszcze odpowiedniej faktury.
Powyższe otwiera polskim podatnikom drogę do szybszego odliczania podatku VAT, co jednak w praktyce może być problematyczne z uwagi na brak wprowadzonych na ten moment zmian w tym zakresie w przepisach krajowych.
Na koniec, jeżeli chodzi o temat odliczeń podatku VAT, przypominamy nasz artykuł pt.: „Czy umowa może być podstawą do odliczenia podatku VAT?”, w którym przytoczyliśmy najnowsze orzeczenia wskazujące, że podstawą do odliczenia VAT-u w niektórych, wyjątkowych przypadkach, zamiast faktury, może być także odpowiednio szczegółowa umowa.
Zaciekawił Cię ten wpis?
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera, będziemy Ci raz w tygodniu wysyłać informacje o nowych wpisach.
Umów się na bezpłatną konsultację
Rozwijaj firmę dzięki rachunkowości połączonej z doradztwem:
lub
