Zastanawiasz się, czy opłaca się być vatowcem, czy lepiej zostać przy zwolnieniu? Odpowiedź nie jest oczywista. Dla freelancera pracującego z domu VAT to często zbędny koszt, ale dla firmy transportowej czy handlowej może okazać się podstawą płynności finansowej. Nie wpadnij w pułapkę pozornych oszczędności. Poznaj wady i zalety obu rozwiązań, zanim złożysz formularz VAT-R.
Czym się różni vatowiec od nievatowca?
Różnica między vatowcem a nievatowcem polega na mechanizmie naliczania podatku przy sprzedaży i prawie do jego odliczania przy zakupach.
Czynny podatnik VAT dolicza do swoich usług stawkę (zazwyczaj 23%), pełniąc rolę pośrednika dla fiskusa, ale w zamian odzyskuje VAT z faktur kosztowych. Co do zasady ekonomicznym kosztem takich zakupów jest kwota netto, choć zwykle płaci się brutto, a VAT odzyskuje w rozliczeniu.
Natomiast nievatowiec to przedsiębiorca korzystający ze zwolnienia, który nie odprowadza podatku do urzędu ani nie dolicza go do cen usług. Dzięki temu jest tańszy dla klientów prywatnych, ale traci przywilej odliczeń, tzn. każdy zakup firmowy stanowi dla niego koszt w pełnej kwocie brutto.
Kto musi być vatowcem?
Ustawodawca w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT wskazał katalog branż i czynności, które wyłączają zwolnienie podmiotowe, czyli wymagają rejestracji jako czynny podatnik VAT niezależnie od wysokości sprzedaży.
Do grupy tej należą m.in. podmioty świadczące usługi prawnicze oraz usługi w zakresie doradztwa (z wyjątkiem doradztwa rolniczego). Obowiązek ten dotyczy również handlu konkretnymi towarami. Przykładowo, musisz być vatowcem gdy planujesz sprzedaż:
- wyrobów z metali szlachetnych (branża jubilerska),
- towarów opodatkowanych akcyzą (z wyjątkami jak energia elektryczna),
- nowych środków transportu,
- terenów budowlanych,
- części do pojazdów samochodowych i motocykli,
- sprzętu elektronicznego, kosmetyków i chemii (w określonych warunkach przy sprzedaży online).
Brak rejestracji (złożenia formularza VAT-R) naraża na dotkliwe sankcje karno-skarbowe oraz konieczność zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami.
Zanim złożysz VAT-R, skonsultuj swój model biznesowy z ekspertami. Specjaliści podatkowi z TaxCoach przeanalizują Twój profil działalności i wskażą, czy opłaca się być vatowcem.
Zapisz się do newslettera
Zostaw swój adres e-mail i otrzymuj raz w tygodniu poradniki wspierające rozwój Twojej firmy
Komu przysługuje zwolnienie z VATu?
Jeśli nie obejmuje Cię obowiązek ustawowy, możesz korzystać z tzw. zwolnienia z VATu (podmiotowego). Przysługuje ono przedsiębiorcom, których wartość sprzedaży (bez VAT) nie przekroczyła łącznie w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym kwoty 240 000 zł. To właśnie ten limit wyznacza moment złożenia formularza VAT-R.
Kiedy trzeba przejść na VAT?
Po przekroczeniu progu 240 000 zł zwolnienie traci moc z automatu. Cała transakcja, która powoduje przekroczenie limitu, jest już opodatkowana VAT-em. Oznacza to konieczność przygotowania się do rozliczania podatku i złożenia formularza VAT-R najpóźniej przed dniem dokonania tej transakcji.
|
Uwaga! Limit 240 000 zł dotyczy przedsiębiorców działających przez cały rok (od 1 stycznia do 31 grudnia). Jeśli zakładasz firmę w trakcie roku, kwotę tę wylicza się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności, więc w pierwszym roku próg może być niższy niż wspomniane 240 000 zł. Moment utraty prawa do zwolnienia z VATu wymaga złożenia zgłoszenia VAT-R i dostosowania systemów księgowych do wystawiania faktur z naliczonym podatkiem. |
Kiedy opłaca się być vatowcem?
Analizując opłacalność tego, czy warto być vatowcem, musisz wziąć pod uwagę przede wszystkim strukturę swoich klientów oraz planowane wydatki. Zatem kiedy przejść na VAT?
Jeśli współpracujesz głównie z innymi firmami (B2B)
Gdy Twoimi odbiorcami są inne firmy będące płatnikami VAT, faktura z doliczonym podatkiem (np. 1000 zł netto + 230 zł VAT) jest dla nich zwykle finansowo neutralna. Kontrahent i tak odliczy sobie te 230 zł od swojego zobowiązania podatkowego, więc rzeczywistym kosztem Twojej usługi pozostaje dla niego kwota netto. Będąc vatowcem w relacji B2B zyskujesz potężny atut – prawo do odliczania VAT od zakupów firmowych związanych z działalnością (np. paliwa, leasingu, sprzętu, usług telekomunikacyjnych czy oprogramowania), z uwzględnieniem ewentualnych ograniczeń.
Gdy planujesz duże inwestycje w rozwój biznesu
Planujesz zakup drogiego sprzętu, maszyn, samochodu dostawczego lub specjalistycznego oprogramowania? Pozostając na zwolnieniu, musisz sfinansować pełną wartość brutto inwestycji. Choć kwota ta jest Twoim kosztem uzyskania przychodu, nie odzyskasz podatku z urzędu. U czynnego podatnika sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Kupując maszynę za 100 000 zł netto (123 000 zł brutto), masz prawo odzyskać 23 000 zł podatku VAT – pod warunkiem, że zakup jest związany ze sprzedażą opodatkowaną i nie zachodzą ustawowe ograniczenia odliczenia.
Jeśli Twoja sprzedaż jest opodatkowana stawką niższą niż 23%
W branżach objętych preferencyjnymi stawkami (np. 5%, 8%) lub w eksporcie (0%) status vatowca często oznacza nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym, a więc możliwy zwrot VAT. Ponieważ większość kosztów firmowych ponosisz ze standardową stawką 23%, powstaje stała nadwyżka podatku naliczonego nad należnym. Tę różnicę urząd skarbowy zwraca bezpośrednio na Twoje konto, a to może poprawić płynność finansową firmy.
Jakie są minusy bycia vatowcem?
Analizując bycie vatowcem – wady i zalety tego rozwiązania – warto pamiętać, że mimo wymiernych korzyści finansowych status czynnego podatnika nie zawsze jest najlepszym wyborem. Największym minusem jest utrata konkurencyjności w relacjach z klientami indywidualnymi (B2C). Konsumenta nie interesuje kwota netto, a to, ile finalnie zapłaci za usługę.
|
Przykład: sesja fotograficzna dla klienta indywidualnego Nievatowiec wycenia pracę na 3000 zł (do ręki). Vatowiec, chcąc zarobić tyle samo na czysto, musi wystawić fakturę na 3000 zł netto + 23% VAT, czyli 3690 zł brutto. Dla klienta jest on o blisko 700 zł droższy, mimo że zarabia tyle samo co konkurent. Jeśli Twoja branża opiera się na głównie klientach detalicznych, jest to podręcznikowy przykład sytuacji, kiedy nie warto być vatowcem – chyba że obliguje Cię do tego limit obrotów. |
Kolejnym minusem są obowiązki administracyjne. Bycie vatowcem wiąże się z koniecznością:
- składania dokumentu JPK_V7 w ustawowych terminach, co zazwyczaj zwiększa koszt obsługi księgowej;
- liczenia się z tym, że część płatności od kontrahentów może trafić na rachunek VAT i nie będą dostępne jak zwykła gotówka, choć można je wykorzystać m.in. na podatki i składki ZUS;
- rygorystycznego pilnowania terminów i poprawności faktur.
Warto też pamiętać o ryzyku utraty płynności. Jeśli wystawiasz faktury z odroczonym terminem płatności, urząd skarbowy upomni się o należny VAT do 25. dnia kolejnego miesiąca. Fakt, że kontrahent jeszcze nie przelał pieniędzy, nie ma tutaj znaczenia.
Jeśli zainteresował Cię ten wpis, sprawdź naszą ofertę doradztwa podatkowego i przeczytaj jak możemy Ci pomóc:
Podsumowanie
FAQ – najczęściej zadawane pytania
1. Ile trzeba zarabiać, żeby być na VAT?
Nie ma dolnego limitu zarobków, który uprawnia do bycia vatowcem. Możesz zarejestrować się jako czynny podatnik VAT nawet przy zerowych przychodach lub od pierwszej zarobionej złotówki. Decyzja o rejestracji jest dobrowolna – o ile nie wykonujesz czynności wyłączających zwolnienie (art. 113 ust. 13 ustawy o VAT).
2. Czy można być vatowcem na ryczałcie?
Tak, jak najbardziej. Forma opodatkowania dochodów to zupełnie inna kwestia niż bycie płatnikiem VAT. Możesz rozliczać się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych i jednocześnie być czynnym podatnikiem VAT (doliczając 23% VAT do faktur i odliczając go od zakupów).
3. Czy nievatowiec może wystawić fakturę?
Podatnik zwolniony z VAT może wystawić fakturę (a w części sytuacji ma obowiązek wystawić ją na żądanie nabywcy w terminie ustawowym). Różnica polega na tym, że na takim dokumencie nie ma stawki i kwoty podatku (często w rubryce stawka wpisuje się ZW – zwolniony). Taka faktura musi zawierać podstawę prawną zwolnienia (np. art. 113 ustawy o VAT w przypadku zwolnienia limitowego). Dla nabywcy będącego firmą taka faktura jest kosztem uzyskania przychodu (w kwocie brutto), ale nie daje prawa do odliczenia VAT (bo go tam nie ma).
4. Czy kupując samochód jako nievatowiec, mogę wrzucić go w koszty?
To, że nie jesteś płatnikiem VAT, nie pozbawia Cię prawa do zaliczania wydatków firmowych do kosztów uzyskania przychodu (chyba że jesteś na ryczałcie, gdzie kosztów nie odlicza się w ogóle). Jako nievatowiec, kupując samochód na fakturę VAT, nie odliczysz z niej podatku 23%. Jednak co do zasady cała kwota brutto z faktury staje się Twoim kosztem. W efekcie zapłacony podatek VAT może pomniejszyć Twój podatek dochodowy pośrednio (jako element kosztu), ale nie zostanie bezpośrednio zwrócony.
źródła:
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług: https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/podatek-od-towarow-i-uslug-17086198
Zaciekawił Cię ten wpis?
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera, będziemy Ci raz w tygodniu wysyłać informacje o nowych wpisach.
Umów się na bezpłatną konsultację
Rozwijaj firmę dzięki rachunkowości połączonej z doradztwem:
lub
